چهره ای که 40 سال بعد از مرگش می درخشد
به گزارش این با من، چهار دهه بعد از درگذشت خورخه لوئیس بورخس، نویسنده نامدار آرژانتینی، جایگاه او نه تنها در ادبیات جهان تثبیت شده، بلکه با انتشار اسناد، دست نوشته ها و پژوهش های تازه ابعاد جدیدی از زندگی و آثارش آشکار شده است.
به گزارش این با من به نقل از خبر آنلاین به نقل از ایسنا، ۴۰ سال از درگذشت خورخه لوئیس بورخس، نویسنده بزرگ آرژانتینی، می گذرد، اما نام و آثار او همچنان درحال باز تعریف و بازخوانی است. در سالروز درگذشت نویسنده «داستان ها» و «الف»، مجموعه ای از نشست ها، نمایشگاه ها و برنامه های فرهنگی در آرژانتین برگزار شده است که بر ادامه اهمیت و تاثیرگذاری این نویسنده در ادبیات جهان تأکید می کند.
در مدخلی از یک «دایرةالمعارف آمریکای جنوبی» با تاریخ فرضی ۲۰۷۴ آمده است: «شهرتی که بورخس در زمان حیاتش به دست آورد و جنجال هایی که پیرامون او شکل گرفت، هنوز هم ما را شگفت زده می کند. می دانیم که خود او هم از این شهرت متعجب بود و همواره از این بیم داشت که روزی او را یک شیاد، نویسنده ای ناشی یا ترکیبی عجیب از هر دو بدانند.»
این متن با طنز، خطاهای عمدی و زمان پریشی خاص بورخسی نوشته شده بود؛ البته نه در سال ۲۰۷۴، بلکه یک قرن پیشتر و توسط خود بورخس. حالا، ۴۰ سال بعد از مرگ وی در ۱۴ ژوئن ۱۹۸۶ در ژنو، می توان گفت بیم و هراس او بی اساس بوده است.
گذشت زمان نه فقط از اعتبار بورخس کم نکرد بلکه بر جایگاه او افزود. او امروز در بین بزرگ ترین نویسندگان ادبیات جهان قرار دارد و بی شک مهم ترین نویسنده تاریخ ادبیات آرژانتین به حساب می آید.
با این حال، چنین جایگاهی همیشه در کشور خودش برای او تضمین شده نبود. تا زمان مرگش، خیلی از هم وطنانش، بخصوص در محافل فرهنگی، از پذیرش جایگاه آثار او سر باز می زدند. بخشی از این مخالفت به علت نگاه محافظه کارانه او و جهان داستانی ظاهرا «غیربومی» آثارش بود و قسمتی دیگر به شخصیتی بازمی گشت که بورخس در مصاحبه ها و حضورهای عمومی از خود عرضه می کرد.
لوکاس آدور، پژوهشگر ادبی و نویسنده یکی از زندگی نامه های بورخس، در مراسم بزرگداشت او می گوید: «بورخس در زمان حیاتش دشمنی بود که باید با او بحث می شد و دیدگاه هایش به چالش کشیده می شد؛ اما بعد از مرگش به نویسنده ای تبدیل شد که همه می کوشند او را از آن خود کنند.»
به گفته آدور، این تغییر نگرش در سال ۱۹۹۹ و هم زمان با صدمین سالگرد تولد بورخس به اوج رسید، زمانی که نوعی اجماع عمومی در رابطه با اهمیت و جایگاه او شکل گرفت.
در چهار دهه گذشته ابعاد مختلفی از شخصیت و آثار بورخس روشن شده است؛ تصویری فراتر از پیرمرد نابینایی که گویی تمام کتاب های جهان را خوانده بود.
پژوهشگران در این سال ها توانسته اند زمینه های سیاسی زندگی او را بهتر بررسی کنند؛ از علاقه کوتاه مدتش به انقلاب روسیه و ملی گرایی گرفته تا کارهای ضد فاشیستی و مواضع سرسختانه ضد نژادپرستی او.
همچنین کشف و انتشار دست نوشته ها، نامه ها، اسناد شخصی و حتی کتاب هایی که وی در دوران مدیریت کتابخانه ملی آرژانتین مطالعه و حاشیه نویسی کرده بود، منابع جدیدی برای شناخت آثارش فراهم آورده است.
یادداشت های روزانه دوست نزدیکش آدولفو بیوی کاسارس هم اطلاعات ارزشمندی در رابطه با زندگی خصوصی و دیدگاه های ادبی بورخس در اختیار محققان قرار داده است.
در همین حال، نویسنده ای که زمانی به نخبه گرایی متهم می شد، کم کم به بخشی از فرهنگ عامه هم راه یافته است؛ از اقتباس های سینمایی و کتاب های مصور گرفته تا اشاره به آثارش در فضای مجازی و حتی میم های اینترنتی.
خود آثار بورخس هم همواره درحال تغییر و بازآفرینی بوده اند. وی در زمان حیاتش بارها نوشته هایش را در چاپ های جدید بازنویسی و اصلاح می کرد و بعد از مرگش هم آثار جدیدی از او کشف و منتشر گردید.
در دهه ۱۹۹۰ برخی کتاب های اولیه ای که خود بورخس کنار گذاشته بود باردیگر منتشر شدند. مجموعه مقالاتی مانند «پژوهش ها»، «اندازه امید من» و «زبان آرژانتینی ها» بار دیگر در دسترس مخاطبان قرار گرفتند.
همینطور مقالات، نقدها و گزارش هایی که او برای نشریاتی چون «سور» و «ال اوگار» نوشته بود، گردآوری و منتشر شدند. در سالیان اخیر هم بخش مهم دیگری از میراث فکری او شامل سخنرانی ها و کلاس های درسی اش مورد توجه قرار گرفته است.
آلن پائولس در کتاب «عامل بورخس» نوشته است: «شاید همه بورخس را نخوانده باشند، اما حدودا همه صدای او را شنیده اند. همه می دانند چطور صحبت می کرد و صدایش را تشخیص می دهند.»
پژوهش های تازه باعث شده است کلاس های ادبیاتی که بورخس در دانشگاه های مختلف برگزار می کرد و همینطور سخنرانی هایی که در آرژانتین و دیگر کشورها ارایه کرده بود، گردآوری و منتشر شوند.
ماریلا بلانکو، پژوهشگر و گردآورنده کتاب «گفتار بورخس» که در سال ۲۰۲۵ انتشار یافت، می گوید بورخس برای هر کلاس و سخنرانی ساعت ها مطالعه و پژوهش می کرد. او بعد از اخراج از شغل کتابداری خود در دوران قدرت گیری پرونیسم (جنبش سیاسی در آرژانتیتن) در دهه ۱۹۴۰، ناچار شد از طریق سخنرانی های عمومی امرار معاش کند.
به گفته بلانکو، دفترچه های یادداشت بورخس نشان می دهند که او چطور ایده ها را از نوشتار به گفتار و باردیگر از گفتار به نوشتار منتقل می کرد. بطور مثال، سخنرانی های وی در رابطه با فرانتس کافکا بعدها به مقاله مشهور «کافکا و پیشینیانش» تبدیل شد؛ متنی که نقشی مهم در تحول نقد ادبی داشت.
نویسنده ای برای آینده
در هفته های اخیر، چهلمین سالگرد درگذشت بورخس در سراسر آرژانتین با برنامه های گوناگونی گرامی داشته شده است؛ از نشست ها و دوره های آموزشی گرفته تا نمایشگاه ها و اجراهای فرهنگی.
در بوئنوس آیرس، نمایشگاه «بورخس؛ بازتاب های یک نام» در مرکز فرهنگی رکولتا برگزار شده است. در این نمایشگاه دست نوشته ها، وسایل شخصی، نسخه های نخست کتاب ها، عکس ها، هولوگرامی از بورخس و بازسازی اتاق ساده ای که بخش عمده عمر خویش را در آن گذراند، به نمایش درآمده است.
کتابخانه ملی آرژانتین هم مجموعه ای از سخنرانی ها و جلسات کتاب خوانی را به آثار او اختصاص داده و برنامه های متنوع دیگری هم در نقاط مختلف کشور درحال برگزاری است.
یکی از محورهای اصلی این برنامه ها، ارتباط اعجاب انگیز آثار بورخس با جهان قرن بیست ویکم است؛ جهانی که با فناوری های اطلاعاتی و هوش مصنوعی شکل گرفته است.
بسیاری باور دارند ساختار قطعه قطعه آثار او و بازی مداوم میان حقیقت و خیال، سبب شده نوشته هایش برای مخاطبان عصر دیجیتال همچنان جذاب و معاصر به نظر برسند.
موضوع دیگری که در این بحث ها تکرار می شود، جایگاه بورخس میان ادبیات ملی و ادبیات جهانی است.
کارلوس گامرو، نویسنده آرژانتینی، در نشستی با عنوان «بورخس؛ نویسنده آینده» اظهار داشت: «یکی از خصوصیت های برجسته بورخس اینست که ادبیات آرژانتین را وارد صحنه جهانی کرد. اگر ادبیات جهان را ساختمانی بزرگ تصور نماییم، بورخس یکی از ستون های اصلی آن است؛ تا جایی که اگر بورخس را حذف نماییم، بخشی از این بنا فرو می ریزد. چنین ادعایی را نمی توان در رابطه با هیچ نویسنده آرژانتینی دیگری و حتی در رابطه با خیلی از نویسندگان آمریکای لاتین بیان کرد.»
منبع: روزنامه اِل پائیس
۲۴۲۲۴۳
منبع: inbaman.ir
این مطلب را می پسندید؟
(1)
(0)
تازه ترین مطالب مرتبط
نظرات بینندگان در مورد این مطلب
نظر شما در مورد این مطلب
نام:
ایمیل:
نظر:
سوال:
= ۲ بعلاوه ۴